HİDROMODE HİDROLİK ABKANT PRESHİDROMODE HİDROLİK ABKANT PRESENKA TAKIM TEZGAHLARI A.ŞYılmaz ATEŞ Başakşehir / İstanbul 0212 671 70 51-52-530532 589 36 36www.enkatakimtezgahlari.comDurmazlar 3 Metre 6mm HİDROLİK GİYOTİN MAKASDurmazlar 3 Metre 6mm HİDROLİK GİYOTİN MAKASBerka MakinaHüseyin ÖKSÜZNilüfer / Bursa 0224 441 44400505 050 1651www.berkamakina.com.trLFSS ŞAHİN MAKİNA LRGM 3050X4 MM Motorlu Giyotin MakasLFSS ŞAHİN MAKİNA LRGM 3050X4 MM Motorlu Giyotin MakasTEVMAK MAKİNA A.Ş.Salih SEYREK Nilüfer / Bursa 0224 443 21 500532 283 36 86www.tevmak.comJUNG D-22 DELİK-ALIN TAŞLAMAJUNG D-22 DELİK-ALIN TAŞLAMAYILMAZ DİŞLİ MAKİNAYılmaz Dişli Bayrampaşa / İstanbul 0212 565 57 98-99www.yilmazdisli.com.trSMTCL VMC 1000 E Cnc Dik İşleme MerkeziSMTCL VMC 1000 E Cnc Dik İşleme MerkeziSMTCL SHENYANG MACHINEShenyang MakinaKüçükçekmece / İstanbul 0212 671 41330533 667 8585www.smtcl.com.trBANDAJ TORNA TEZGAHIBANDAJ TORNA TEZGAHIParalsan Takım Tezgahları Satış ve Tek. Destek Hizm.Cevat Paral Adapazarı / Sakarya 0264 275 12 870532 235 34 17www.paralsan.comBAYKAL APH 3100 MM X 10 MM X 200 TON - 2013 MODEL ÇOK AZ KULLANILMIŞ HİDROLİK ABKANT PRESBAYKAL APH 3100 MM X 10 MM X 200 TON - 2013 MODEL ÇOK AZ KULLANILMIŞ HİDROLİK ABKANT PRESHAKSAN TAKIM TEZGAHLARIMehmet özelBayrampaşa / İstanbul 0212 56733310533 607 90 36www.haksanmakina.com.tr10" Hyundai KIA SKT-21L 2.EL Cnc Torna10" Hyundai KIA SKT-21L 2.EL Cnc TornaCms Cnc Makine Sanayi Tic. Ltd. Şti.Metin EKİCİKaratay / Konya 0332 34224420532 4079793www.cmsteknik.comBAYKAL MARKA 4MT X 13MM NC KONTROLLÜ ABKANT PRES & GİYOTİN MAKASBAYKAL MARKA 4MT X 13MM NC KONTROLLÜ ABKANT PRES & GİYOTİN MAKASKOYUNCU TAKIM TEZGAHLARIHimmet KOYUNCUKaratay / Konya 0332 34508000533 2461990www.koyuncumakina.comCEMAX HCNC 125 HİDROLİK APKANTCEMAX HCNC 125 HİDROLİK APKANTALİMAK MAKiNAZekeriya TAŞPINAR Yenimahalle / Ankara 0312 394 49-530505 387 34 11www.alimakmakina.comBULGAR 321 FREZEBULGAR 321 FREZEUğurmaksan Makina San Tic. Ltd. Şti.Cem ATAKANBayrampaşa / İstanbul 0212 61239880532 3272487www.ugurmaksan.comDURMAZLAR 2,5 MT 4 MM Giyotin MakasDURMAZLAR 2,5 MT 4 MM Giyotin MakasSANDIKÇILAR MAKİNA A.Ş.Hakan ÖZSANDIKÇI Karatay / Konya 0332 345 15 400532 441 42 87www.sandikcilar.netDurmazlar HD-F serisi lazerlerDurmazlar HD-F serisi lazerlerOstim Mega Makina A.Ş.Ferhat AYGÜN Yenimahalle / Ankara 0312 386 19 190507 315 37 51www.omm.com.trSupermax YCM 850 4. Eksenli CNC Dik İşlemSupermax YCM 850 4. Eksenli CNC Dik İşlemErmak MakinaKemal ERDOĞAN Yenimahalle / Ankara 0312 394 64 180533 293 28 68ISITAN 4 TOPLU NC 1550x130mm HİDROLİK SİLİNDİRISITAN 4 TOPLU NC 1550x130mm HİDROLİK SİLİNDİRÖZEN MAKİNA SAN.TİC.LTD.ŞTİ.Ahmet KARATAŞNilüfer / Bursa 0224 25625430532 6541501www.ozenmakinabursa.com1M TOS SN50 TORNA1M TOS SN50 TORNAVefa MakinaÖzcan HANCIBayrampaşa / İstanbul 0212 544 44300533 692 0598www.vefamakina.comAydın Trafo 13.5 Bar Pistonlu Hava KompresörüAydın Trafo 13.5 Bar Pistonlu Hava KompresörüKupon MakinaHasan Hüseyin YAVAŞBayraklı / İzmir 0232 53204670530 2924494www.kuponmakina.comTORNA FREZE MATKAP TALAŞ SİPERLİĞİTORNA FREZE MATKAP TALAŞ SİPERLİĞİERGÜN MAKİNA VE HIRDAVAT LTD.ŞTİ.Engin YAMAÇYenimahalle / Ankara 0506 397 28150312 385 3322www.hirdavatsatiyoruz.com

CNC Dik İşlem İlanları

Uygun Fiyat Twinhorn  VP 1100 CNC Dik işlem

Uygun Fiyat Twinhorn VP 1100 CNC Dik işlem

Uygun Fiyat Twinhorn  VP 1100 CNC Dik işlemUygun Fiyat Twinhorn  VP 1100 CNC Dik işlem
TWİNHORN VP 1100 TEKNİK ÖZELLİKLERİ VE AKSESUARLARI , KONTROL ÜNİTESİ Tip FANUC 0İ-MC Tabla Yüzeyi =1200 x 600 mm Kanallar =5 x 18 x 100 mm Tabla Yük Kapasitesi =1000 kg  İş mili hızı =8.000 rpm  İş Mili Motoru =20 HP İş Mili Koniği =BT 40 EKSEN HAREKETLERİ X Ekseni =1100 mm  Y Ekseni =600 mm  Z Ekseni =600 mm  X/Y/Z Eksenleri Boşta Hızı 20 m/dak Kesme Hızı 10 m/dak Vidalı Mil Ø 42 mm MAGAZİN Takım Sayısı 24 Maks. Takım Ağı
Fiyat Sor
DROOP REİN DİK İŞLEME MERKEZİ

DROOP REİN DİK İŞLEME MERKEZİ

DROOP REİN DİK İŞLEME MERKEZİDROOP REİN DİK İŞLEME MERKEZİ
X: 4000 mm,  y: 2200 mm,  z: 1600 mm. CNC SİSTEM NUM 1060    max: 3100 devir
Fiyat Sor
FIRST MCV-300 CNC İŞLEME MERKEZİ

FIRST MCV-300 CNC İŞLEME MERKEZİ

FIRST MCV-300 CNC İŞLEME MERKEZİFIRST MCV-300 CNC İŞLEME MERKEZİ
FİRST MCV300 CNC Dik İşleme Merkezi  Model        : 2005 TEKNİK ÖZELLİKLER. Kontrol Ünitesi                   : Fanuc OİMATE-MB Eksen hareketleri              : X 600mm             : Y 300mm : Z 400 mm  Boştaki hareket h
Fiyat Sor
SPINNER MVC-1000A Cnc Dik İşleme Merkezi

SPINNER MVC-1000A Cnc Dik İşleme Merkezi

SPINNER MVC-1000A Cnc Dik İşleme MerkeziSPINNER MVC-1000A Cnc Dik İşleme Merkezi
Marka                 :    SPINNER MVC-1000A Model Yılı           :    2011 Kontrol Ünitesi :    Fanuc Oi-MD
Fiyat Sor
SMTCL VMC 1000 E Cnc Dik İşleme Merkezi

SMTCL VMC 1000 E Cnc Dik İşleme Merkezi

SMTCL VMC 1000 E Cnc Dik İşleme MerkeziSMTCL VMC 1000 E Cnc Dik İşleme Merkezi
SMTCL VMC 1000 E Cnc Dik İşleme Merkezi, detaylı bilgi için arayınız.   İtem Unit VMC 850E VMC 1000E Worktable       Dimensions  mm 1000x500 1150x500 T-Slot Size mm 18x5 18x5 Max.Load kg 600 600 Machining Range      
45.000 $
SMTCL CNC DİK İŞLEME MERKEZİ

SMTCL CNC DİK İŞLEME MERKEZİ

SMTCL CNC DİK İŞLEME MERKEZİSMTCL CNC DİK İŞLEME MERKEZİ
Marka: SMTCL X ekseni hareketi: 650 mm Y ekseni hareketi: 420 mm Kontrol ünitesi: Fanuc Oİ-MO 8000 devir Menşei Çin Bayrampaşa mağazamızda görülebilir
Fiyat Sor
STOKTAN HEMEN TESLİM - Orijinal Tayvan Malı LILIAN CNC DİK İŞLEM

STOKTAN HEMEN TESLİM - Orijinal Tayvan Malı LILIAN CNC DİK İŞLEM

STOKTAN HEMEN TESLİM - Orijinal Tayvan Malı LILIAN CNC DİK İŞLEMSTOKTAN HEMEN TESLİM - Orijinal Tayvan Malı LILIAN CNC DİK İŞLEM
Orijinal Tayvan Malı Lilian İşleme Merkezleri 4 yollu kutu kızak 2 kat ağırlık 2 kat güç!!
Fiyat Sor
GMT MCV640 CNC Dik İşlem

GMT MCV640 CNC Dik İşlem

GMT MCV640 CNC Dik İşlemGMT MCV640 CNC Dik İşlem
GMT %100 Tayvan malı İlanda bulunan tezgahımız; Mitsubishi M80 kontrol ünitesi X,Y,Z eksenlerinde 600x410x550mm hareket 5,5/7,5kw,10.000dev/dk,BT40 is mili 24takim kollu tip atc Vidalı tip talaş konveyoru 3eksen lineer Kizak 48/48/48m/dk boşta ilerleme hızı 12m/dk kesme hızı sunmaktadır. 
Fiyat Sor
AWEA AF-610 2012 MODEL 900 SAAT AÇIK KALMA SÜRESİ CNC DİK İŞLEME MERKEZİ

AWEA AF-610 2012 MODEL 900 SAAT AÇIK KALMA SÜRESİ CNC DİK İŞLEME MERKEZİ

AWEA AF-610 2012 MODEL 900 SAAT AÇIK KALMA SÜRESİ CNC DİK İŞLEME MERKEZİAWEA AF-610 2012 MODEL 900 SAAT AÇIK KALMA SÜRESİ CNC DİK İŞLEME MERKEZİ
CNC DİK İŞLEME MERKEZİ AWEA AF -610  ÇALIŞMA AMANI 900 SAAT MITSUBISHI M70 A KONTROL ÜNİTESİ İŞLEME ALANI X:610 Y:450 Z:500 SPİNDLE 10.000 DEVİR 24 KOLLU TİP ATC  3 EKSEN MASURALI LİNEER KIZAK TALAŞ KONVEYÖR&Uu
175.000 ₺
QUASER MV184 CNC DİK İŞLEME MERKEZİ 12.000 DEVİR

QUASER MV184 CNC DİK İŞLEME MERKEZİ 12.000 DEVİR

QUASER MV184 CNC DİK İŞLEME MERKEZİ 12.000 DEVİRQUASER MV184 CNC DİK İŞLEME MERKEZİ 12.000 DEVİR
2014 MODEL QUASER MV184 12.000 DEVİR 18,5 KW FENER MİLİ MOTOR GÜCÜ MASURALI LİNEER KIZAK MİTSUBİSHİ M70 KONTROL ÜNİTESİ ELEKTRONİK KARTLARI  EKSEN , FENER MİLİ , ANAKART HEPSİ AYRI AYRIDIR. ALFA SERİSİ MAKİNA TOPLAM &
255.000 ₺
Hipreed CNC Dik İşlem Merkezi

Hipreed CNC Dik İşlem Merkezi

Hipreed CNC Dik İşlem MerkeziHipreed CNC Dik İşlem Merkezi
    Kullanıcıların parça işleme kalitesi ve verimliliğinde artan taleplerini karşılamak amacıyla kullanılan yeni HIPREED teknolojisi kesim performansını büyük oranda yükseltir. Makina gövdesi ve kolonların temel parçalarında kullanılan yeni Alman Mineral Döküm Teknolojisi ve döküm malzemeleri sayesinde, geleneksel demir döküm yöntemine kıyasla daha iyi titreşim sönümlemesi, daha az termal yayılma kat
Fiyat Sor
LİTZ - DV1000 - DİK İŞLEME MERKEZİ - HIGH SPEED İŞLEME - (YENİ-SIFIR MODEL)

LİTZ - DV1000 - DİK İŞLEME MERKEZİ - HIGH SPEED İŞLEME - (YENİ-SIFIR MODEL)

LİTZ - DV1000 - DİK İŞLEME MERKEZİ - HIGH SPEED İŞLEME - (YENİ-SIFIR MODEL)LİTZ - DV1000 - DİK İŞLEME MERKEZİ - HIGH SPEED İŞLEME - (YENİ-SIFIR MODEL)
!!! Stokta bulunmaktadır. (Hızlı teslimat !!!) ÖZELLİKLER: *** GÜÇLÜ, FEDERLİ, YERE BASMA ALANI GENİŞ MEEHANİTE DÖKÜM GÖVDE *** YÜKSEK DEVİR VE YÜKSEK HASSASİYETTE İŞLEME KAPASİTESİ *** BOSCH REXROTH MASURALI LİNEER KIZAK SİSTEMİ *** BT40 İŞ MİLİ 10000-12000-15000 DEVİR SEÇENEKLERİ *** İŞ MİLİNDEN YAĞ SOĞUTMA, ÖN RULMANLARDA HAVA İLE SOĞUTMA *** 24/30 TAKIMLI KOLLU TİP MAGAZİN *** MITSUBISHI, SIEMENS VEYA FANUC &Uu
Fiyat Sor
Alman SW BA 35 CNC Dik İşlem

Alman SW BA 35 CNC Dik İşlem

Alman SW BA 35 CNC Dik İşlemAlman SW BA 35 CNC Dik İşlem
Alman SW BA 35 4.EKSEN İŞLEME MERKEZİ  X.2225 Y.550 Z.700 12''DİVİZÖRLÜ   BÉŞİKLİ TABLA  32 TAKIM SK 40  +  Takım içinden su verme  SİEMENS 820 D     Spi
Fiyat Sor
QUASER MV204CU CNC Dik İşlem

QUASER MV204CU CNC Dik İşlem

QUASER MV204CU CNC Dik İşlemQUASER MV204CU CNC Dik İşlem
AÇIKLAMA x-700 mm seyahat y-660 mm seyahat z-480 mm seyahat Denetim HEIDENHAIN iTNC 530 dönüş dönüş hızı aralığı 15000 U/dk Konik SK 40 araç parça dergi makine ca. 10 t 48 kilo ile iğ Cxsxemkm Bu ilan otomatik olarak tercüme edildi ve bazı çeviri hataları oluşmuş olabilir.  
Fiyat Sor
STOKTAN TESLİM (CIF DEĞİL, GÜMRÜK YOK ) PRIMINER CNC DİK İŞLEM MERKEZLERİ

STOKTAN TESLİM (CIF DEĞİL, GÜMRÜK YOK ) PRIMINER CNC DİK İŞLEM MERKEZLERİ

STOKTAN TESLİM (CIF DEĞİL, GÜMRÜK YOK ) PRIMINER CNC DİK İŞLEM MERKEZLERİSTOKTAN TESLİM (CIF DEĞİL, GÜMRÜK YOK ) PRIMINER CNC DİK İŞLEM MERKEZLERİ
Üstün Aman teknolojisi, Türkiye'deki en iyi fiyatlarla iddialı geliyor. Stoktan hemen teslim, 3 eksen lineer yataklar, Yedek hava tankı, (Atc nin daha verimli çalışması, takılma yapmaması için) Mitsubishi M80 Dokunmatik ekran kontrol sistemi, kalıpçı paketi, G05P1000, 11 kW işmili motoru, 10.000 d/dk BT40 iş mili V10L (1020x520x550), V11L (1100x600x600), V13L (1300x600x600), V15L (1500x760x670) stoktan hemen teslim  
Fiyat Sor
DUGARD SIEMENS 802D 2005 MODEL CNC DİK İŞLEME MERKEZİ

DUGARD SIEMENS 802D 2005 MODEL CNC DİK İŞLEME MERKEZİ

CNC DİK İŞLEME MERKEZİ SIEMENS 802 D KONTROL İŞLEME ALANI X:650 Y:500 Z :500 ŞEMSİYE TİP MAGAZİN  10.000 DEVİR SORUNSUZ ÇALIŞIR DURUMDADIR
Türkiye / İstanbul / Bayrampaşa
65.000 ₺
HARTFORD PRO 1000 CNC Dik İşlem

HARTFORD PRO 1000 CNC Dik İşlem

GNC ONAYLI 2. EL NEDEMEK? 2.el tezgahlar GNC Teknoloji bakım bölümüne girdikten sonra Tüm eksikleri Servis mühendisleri tarafından Soyut veriler yerine Somut veriler ile TEST Cihazları ile tespit edilir.Bu sonuçlara g&ou
Türkiye / İstanbul / Bayrampaşa
45.000 $
Okuma MX55 CNC Dik İşlem

Okuma MX55 CNC Dik İşlem

Bt50 6000 devir. Japon okuma. Makina cok temiz
Türkiye / Kayseri / Melikgazi
Fiyat Sor
DAHLİH MCV 1020 BA CNC Dik İşlem

DAHLİH MCV 1020 BA CNC Dik İşlem

GNC ONAYLI 2. EL NEDEMEK?? 2.el tezgahlar GNC Teknoloji bAkım bölümüne girdikten sonra Tüm eksikleri Servis mühendisleri tarafından Soyut veriler yerine Somut veriler ile TEST Cihazları ile tespit edilir.Bu sonuçlara g&o
Türkiye / İstanbul / Bayrampaşa
35.000 $
HYUNDAI VX 400 DİVİZÖRLÜ CNC Dik İşlem

HYUNDAI VX 400 DİVİZÖRLÜ CNC Dik İşlem

GNC ONAYLI 2. EL NEDEMEK? 2.el tezgahlar GNC Teknoloji bakım bölümüne girdikten sonra Tüm eksikleri Servis mühendisleri tarafından Soyut veriler yerine Somut veriler ile TEST Cihazları ile tespit edilir.Bu sonuçlara g&ou
Türkiye / İstanbul / Bayrampaşa
35.000 $
Manford Cnc İşleme Merkezi

Manford Cnc İşleme Merkezi

Mitsibisi m70kontrol Liner kizak Mt 40  Atölyeden  510*450*550 Atc kolu 
Türkiye / İstanbul / Eyüp
128.000 ₺
WELE AQ1265 CNC DIK İŞLEME

WELE AQ1265 CNC DIK İŞLEME

MAKINA 2018 MODEL 5 AYLIK BIR TEZGAHTIR KALIPÇIDA KULLNILMIŞ SIFIR AYARINDA BIR TEZGAHTIR 10.700 TL ODEMELI OLUP 42 AY LEASING TAKSITI VARDIR .LEASING DEVRI YAPILACAKTIR ALICIYA SIMDIDEN HAYIRLI OLSUN .TEZGAH SINIF BIR TEZGAHTIR  1200
Türkiye / Ankara / Yenimahalle
150.000 ₺
Awea BM 1020 CNC DİK İŞLEME MERKEZİ

Awea BM 1020 CNC DİK İŞLEME MERKEZİ

2012 Model Awea BM 1020  M70A Kontrol ünitesi 10.000 RPM BT 40  15 KW İşmili motoru CTS  Kutu Kızak  Makina çalışır durumda çok temiz.
Türkiye / İstanbul / Bayrampaşa
Fiyat Sor
600 LÜK İŞLEM MERKEZİ

600 LÜK İŞLEM MERKEZİ

MAKİNA 600 X300X400   SIEMENS KONTROL ÜNİTESİ MEVCUTTUR.
Türkiye / İzmir / Bornova
Fiyat Sor
AWEA BM1200 CNC DİK İŞLEME MERKEZİ

AWEA BM1200 CNC DİK İŞLEME MERKEZİ

4 EKSEN İŞLEME MERKEZİ 5. EKSEN MANUEL AYARLANABİLİYOR.
Türkiye / İstanbul / Maltepe
47.000 $
«1 2 3 4 5  ... » Sayfa 1 / 24- Toplam 234 Kayıt
Makale Göster

cnc işleme merkezleri:

bu tür cnc tezgahları noktasal hareket (point to point) ve sürekli iz kontrolü (cpc) ile donatılmıştır. böyle kompleks ve çok sayıda operasyonlara sahip iş parçalarının imalatları bir bağlamada gerçekleştirilir.

a- yatay işleme merkezi
b- düşey işleme merkezi

 

cnc işleme merkezlerinin karekteristik özellikleri:

prizmatik iş parçalarının bir bağlanışta 3 hatta 4 yüzeyi aynı anda işlenebilir.

alın frezeleme, delme delik büyütme rayba ve kılavuz çekme, profil işleme, açılı delik delme vb. işlemler yapılabilir.

kullanılacak olan kesiciler tezgahın magazin kısmına yerleştirilir ve program içerisinde gerekli olan işlemlerde kullanılır. magazinler 10-30-60-80 yada daha fazla kesici kapasitesinde sahiptir.

iş parçalarının tezgaha bağlanma ve çözülme işlemlerinde robot kol ve ekipmanlar kullanılır. böylece bu alandaki zaman kayıpları ortadan kaldırılır.

 

günümüzde tarım ve diğer insan iş gücü gereksinimini azaltmak ve seri imalata yani fabrikasyona geçebilmek için makineler ve bu makineler için takım tezgahları tasarlanmıştır. diğer makine sanayi ve otomotiv sanayinden sonra tarım makineleri imalatında da kullanılmaya gereksinim duyulmuştur. bu tasarımcıların amacı başta da değindiğimiz gibi insan gücünü daha hızlı, güvenilir ve verimli aletlerle değiştirmek olmuştur. uzun yıllar bu tezgahlarda köklü bir değişiklikler olmamıştır. ama sürekli bir gelişme kaydedilmiştir. çağımız bilgisayar teknolojisine bürünmesi, metal kesme işlerinde bir çağ açmış olmaktadır. bu olay genellikle bilgisayar destekli nümerik kontrol olarak isimlendirilir. kısa adlandırılması ise cnc dır. bu tür takım tezgahları diğer sanayi kollarından sonrada tarım makineleri sanayine sıçramış ve üreticileri bu tezgahlara yatırıma sevk etmiştir. bu sayede tarım makineleri sanayi avrupa standartlarına yaklaşma eğilimi göstermiş ve imalatta seri, hatasız üretime başlanmıştır. bu çalışmamızda cnc nin tanıtılması, tezgah çeşitleri ve programlama tekniklerine değinilecektir.

cnc tezgahlarının tarihçesi:

nümerik kontrol fikri ıı. dünya savaşının sonlarında abd hava kuvvetlerinin ihtiyacı olan kompleks uçak parçalarının üretimi için ortaya atılmıştır. çünkü bu tür parçaların o günkü mevcut imalat tezgahları ile üretilmesi mümkün değildi. bunun gerçekleştirilmesi için parsons corporatıon ve mıt (massachusetts ınstitute of tecnnology) ortak çalışmalara başladı. 1952 yılında ilk olarak bir cıncınnattı-hydrotel freze tezgahını nümerik kontrol ile teçhiz ederek bu alandaki ilk başarılı çalışmayı gerçekleştirdiler. bu tarihten itibaren pek çok takım tezgahı imalatçısı nümerik kontrollü tezgah imalatına başladı. ilk önceleri nc takım tezgahlarında vakumlu tüpler, elektrik röleleri, komplike kontrol ara yüzleri kullanılıyordu. ancak bunların sık sık tamirleri hatta yenilenmeleri gerekiyordu. daha sonraları nc takım tezgahlarında daha kullanışlı olan minyatür elektronik tüp ve yekpare devreler kullanılmaya başlandı. bilgisayar teknolojisinde ki hızlı gelişmeler nümerik kontrollü sistemleride etkilemiştir. artık günümüzde nc tezgahlarda daha ileri düzeyde geliştirilmiş olan entegre devre elemanları, ucuz ve güvenilir olan donanımlar kullanılmıştır. rom (read only memory) teknolojisinin kullanılmaya başlanılmasıyla da programların hafızada saklanmaları mümkün oldu. sonuç olarak bu sistemli gelişmeler cnc nin (computer numerical control) doğmasına öncülük etmiştir. cnc daha sonra torna, matkap vb. takım tezgahlarında yaygın olarak kullanılmaya başlandı.

cnc nedir?

bilgisayarlı nümerik kontrol de (computer numerical control) temel düşünce takım tezgahlarının sayı, harf vb. sembollerden meydana gelen ve belirli bir mantığa göre kodlanmış komutlar yardımıyla işletilmesi ve tezgah kontrol ünitesinin (mcu) parça programını edebilen sistemdir.

bilgisayarlı nümeik kontrol de tezgah kontrol ünitesinin kompütürize edilmesi sonucu programların muhafaza edilebilmelerinin yanında parça üretiminin her aşamasında programı durdurma, programda gerekli olabilecek değişiklikleri yapabilme, programa kalınan yerden tekrar devam edebilmeve programı son şekliyle hafızada saklamak mümkündür. bu nedenle programın kontrol ünitesine birkez yüklenmesi yeterlidir. programların tezgaha transferleri delikli kağıt şeritler (punched tapes), manyetik bantlar (magnetic tapes) vb. veri taşıyıcılar aracılığıyla gerçekleştirilir.

cnc takım tezgahları:

cnc takım tezgahların dan önce nc takım tezgahlarına özetleyip cnc tezgahlarını anlatmaya geçeceği nümerik kontrol (nc) metal ve diğer tür malzemelerin talaş kaldırmak suretiyle işlenmesinde kullanılan her türlü takım tezgahında yaygın olarak uygulanmaktadır. bu tezgahlardan bazıları şunlardır:

  • torna tezgahı (lathe machine)
  • freze tezgahı (miling machine)
  • matkap tezgahı (drilling machine)
  • delik büyütme tezgahı (boring machine)
  • taşlama tezgahı (grinding machine)

bütün nc takım tezgahlarının kendilerine özgü kapasite, operasyon yetenekleri ve bir takım karakteristik özellikleri vardır. bu nedenle tezgahın sahip olmadığı hiçbir işleme özelliği o tezgaha yaptırılamaz.

nc takım tezgahlarında hafıza bulunmadığından bu tür tezgahlarda blok verileri sıra ile okunur ve işleme konulur. bir iş parçasının imalatı esnasında tezgahın kontrol ünitesi (machine control unit) bir bloktaki bütün verileri okur ve tezgahta gereken işlem operasyonlarını yerine getirir. operasyonlar tamamlandıktan sonra bir sonraki bloka geçirilir. bu işlem sırasıyla program sonuna kadar devam eder.

parça programları standart kağıt şerit üzerindeki yer ve diziliş şekillerine göre farklı nümerik (sayısal) ve alfa nümerik (alfa sayısal) değer ve anlamları vardır.

cnc takım tezgahlarının fiziksel tasarım ve konstrüksiyonların nc tezgahların aynıdır. ancak nc takım tezgahlarında yapılmaları pratikte mümkün ve ekonomik olmayan bir dizi fonksiyonel özellikler bu tür tezgahlara ilave edilmiştir.

bu özellikler şunlardır;

tezgaha yüklenmiş olan parça programları kontrol ünitesi hafızasında saklanabilir, buradan çağrılarak defalarca işletilir.

tezgah kontrol ünitesini besleyen özel bir güç kaynağı mevcuttur. tezgahın enerjisi kesilse bile program vb. veriler muhafaza edilir.

parça programı üzerinde yapılması düşünülen değişiklikler istenildiği anda ve kolaylıkla yapılır. değiştirilmiş olan program son şekliyle hem işletilir hem de hafızada saklanır.

bazı rutin operasyonlar program içerisinde döngüler (cycles) şeklinde tanımlanır ve gerekli yerlerde kullanılır. (delik delme, delik büyütme, dikdörtgen cep frezeleme, kademeli ve konik tornalama, radyüs tornalama vb.)

bir iş parçası üzerinde döngüler dışındaki tekrarlanması gereken operasyonların programlama ana program (main program) içerisinde birkez yazılır ve alt program (sub program) adıyla isimlendirilirler. ana programın uygulanması sırasında bu alt programlar gerekli yerlerde çağrılarak işlem tamamlanır. buna örnek olarak adana yazısının programını verebiliriz. burada a harfi için bir alt program yazılır. ancak bu program farklı x mesafesinde sadece koordinat tanımlamaları yapılmak suretiyle uygulanır. böylece normal program %40 daha kısaltılmış olur.

bir parçanın programı yazıldığında normal olarak belirli tür ve çaptaki kesicilere işlenir. programlama esnasında kesici çapının dikkate alınarak bazı belirli ölçüsel kaydırmaların yapılması gerekir. halbuki kesici telafisi (cutter compensation) kolaylığı ile bu kaydırmalar cnc kontrol ünitesi (cnc control unit) tarafından programın işletimi esnasında yapılır. kullanılan kesici kırıldığında ve aynı çapta başka bir kesici bulunamadığı durumlarda farklı çaptaki kesici ile programa kalınan yerden devam edebilme kolaylığı sağlar. kontrol ünitesi yeni kesicinin çapına göre gerekli ölçüsel kaydırmaları yapar.

 

bilgisayar sayesinde konum değiştirmeler, devir sayısı ve ilerlemelerde optimum değerlere ulaşır. bunun sonucu olarak cnc takım tezgahlarında ideal çalışma koşulları sağlanmış olur. alın tornalama işleminde iş parçasının çapı sürekli olarak değiştiğinden buna bağlı olarak devir sayısının da değişmesi gerekir (constant surface speed). sonuç olarak elde edilen yüzey kalitesi ve hassasiyet konvansiyel tezgahlara (conventional machines) kıyaslanmayacak derecede iyidir.

cnc kontrol ünitesinde bilgisayar kullanımı sonucu diğer pek çok bilgisayar vesistemleriyle iletişim kurabilme avantajına sahiptir.

parça imalatınageçilmeden önce görüntü ünitesi (visual display unit) yardımıyla grafik olarak parça programının benzetimi mümkündür.

kesici aletlerin değiştirilmeleri her hangi bir manuel müdahale olmaksızın yapılır. bunun için dönerli taretler (rotery turrets) yada paletli kesici magazinleri kullanılır. 

cnc takım tezgahlarının avantajları:

konvansiyonel tezgahlarda kullanılan bazı bağlama kalıp, mastar vb. elemanlarla kıyaslandığı zaman tezgahın ayarlama zamanı çok kısadır.

ayarlama, ölçü, kontrolü, manuel hareket vb. nedenlerle oluşan zaman kayıpları ortadan kalkmıştır.

insan faktörünün imalatta fazla etkili olmamasından dolayı seri ve hassas imalat mümkündür.

kalifiye insan ihtiyacına gerek yoktur.

tezgah operasyonları yüksek bir hassasiyete sahiptir.

tezgahın çalışma temposu her zaman yüksek ve aynıdır.

her türlü sarfiyat (elektrik, emek, malzeme vb.) asgariye indirgenmiştir.

imalatta operatörden kaynaklanacak her türlü kişisel hatalar ortadan kalkmıştır.

kalıp, mastar, şablon vb. pahalı elemanlardan faydalanılmadığı için sistem daha ucuzdur.

depolamada daha az yere gerek vardır.

parça imalatına geçiş daha süratlidir.

parça üzerinde yapılacak değişiklikler sadece programın ilgili bölümünde ve tamamı değiştirilmeden seri olarak yapılır. bu nedenle cnc takım tezgahlarıyla yapılan imalat büyük bir esnekliğe sahiptir

cnc takım tezgahlarının dezavantajları:

her sistemde olduğu gibi cnc tezgah ve sistemlerinin avantajları yanında bazı dezavantajları mevcuttur. bunlar şunlardır;

detaylı bir imalat planı gereklidir.

pahalı bir yatırımı gerektirir.

tezgahın saat ücreti yüksektir.

konvensiyonel tezgahlara kıyaslandığında daha titiz kullanım ve bakım isterler.

kesme hızları yüksek ve kaliteli kesicilerin kullanılması gerekir.

peryodik bakımları uzman ve yetkili kişiler tarafından düzenli olarak yapılmalıdır.

cncnin endüstirideki kullanım alanları:

günümüzde endüstrinin talaşlı imalat adını verdiğimiz bölümü cnc nin en yaygın biçimde kullanıldığı alandır. bugünkü cncnin doğmasına da bu alanda karşılaşılan problemlerin sebep olduğu yukarıda açıklanmıştı. üç eksenli bir freze tezgahı ilk kez 1952 yılında çalıştırıldığında bu tezgah o günkü bazı imalat problemlerinin çözümünü sağladığı için çok mükemmeldi. freze tezgahlarına uygulanan bu sistemler daha sonra torna, taşlama vb. takım tezgahlarına da uygulandı. günümüzde imalatın yapıldığı hemen hemen her alanda cnc kullanılmaktadır.

cncnin kullanıldığı başlıca alanlar;

  • talaşlı imalat
  • fabrikasyon ve kaynakçılık.
  • pres ileri
  • muayene ve kontrol.
  • montaj.
  • malzemelerin taşınması.

 

 

giriş

bilgisayar dünyasındaki gelişmeler insan ırkının tüm yaşamını etkilemiş ve değiştirmiştir. sanayide, tıp dünyasında, havacılıkta, ulaşımda, ticarette, şov dünyasında, eğitim sektöründe, sinema sektöründe, haberleşmede, genetik araştırmasında görüldüğü gibi birbirinden bağımsız pek çok alanda bilgisayarların ve yazılımların yaşamımızı sadece on yıl öncesine göre ne kadar değiştirdiğini gözlemlemek heyecan vericidir. bu bakımdan bilgisayar yazılımının ve donanımın insan yaşamını tarih boyunca en fazla etkilemiş iki unsur olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.

aynı görüş, daha spesifik bir alan olan takım tezgahları sektörü için de geçerli olup son on yılda takım tezgahlarının üretim kalitesi ve prodüktivitesi bilgisayarların etkisiyle mekanik kumandalı tezgahlarla kıyaslanamayacak seviyelere erişmiştir.

işleme merkezleri bu tezgah dünyasında özellikleri sebebiyle önem arzederler. bu çok marifetli, yüksek kapasiteli, uzun ömürlü ve sonuçta pahalı tezgahların seçimi itina ile yapılmalı, hiçbir özelliği şansa bırakılmamalıdır. işleme merkezi seçim kriterleri satıcı açısından değil de işletmeci açısından bakıldığında aşağıdaki sınıflara ayrılarak incelenebilir.


1. ihtiyaca uygunluk

gerekli talaşlı işleme boyutları, işmili devri, motor gücü ve torku, tablanın taşıyabileceği ağırlık (aparat + parça ağırlığı), magazine konulan takım adedi, gereken azami takım çapı ve uzunluğu, konum hassasiyeti ve tekrarlanabilirlik hassasiyeti işparçası resminde gösterilen istekleri karşılamalıdır.

işlenecek malzeme cinsi, yaş veya kuru kesme şartları, çevre sıcaklığı, elektrik akımının stabilitesi gibi dış faktörler tezgah performansını etkilediği için başlangıçta bunlara göre tedbir alınır.

kullanılacak kesici takım ve uçların özellikleri tezgah özellikleri ile örtüşmelidir.

2. hassasiyet değerlerinin uzun yıllar boyunca sağlanması

tezgah satınalındığında imalatçı tarafından yapılan hassasiyet testi değerlerini gösteren onaylı test sertifikası ile birlikde gelir. tezgah kurulduktan sonra aynı testler tekrarlandığında bu sertifikada garanti edilen hassaslık değerlerine uygun sonuçlar elde edilmelidir.

öte yandan imalatçının önerdiği bakım programına uyulmaz ise hassasiyetin sürekli elde edilmesi beklenmemelidir.

cnc tezgahların konvansiyonel tezgahlara nisbetle fevkalade yüklü çalıştırıldığı bir hakikattir. zira cnc tezgahı pahalı bir yatırımdır ve yatırımın makul bir sürede geri dönmesi bakımından 2 veya 3 vardiya çalıştırılması gerekir. işleme sürelerini kısaltmak için yüksek kesme hızları ve ağır talaş pasoları kullanılır.böylece tezgah gövdesinin, yatakların, bilyalı vidalı millerin, ana motorun, işmili yapısının ve genelde tüm diğer mekanik aksamın büyük zorlamalara dayanması, ayrıca mikronlar mertebesindeki başlangıç hassasiyetini uzun yıllar ilk günkü seviyesinde muhafaza etmesi beklenir.

tezgah seçilirken edinim bedelinden daha önemli olan husus, onun ilk günkü hassasiyetini uzun yıllar muhafaza etmesidir. zira ucuz bir tezgah bir yıl sonra hassas işleri yapamayacak duruma geliyorsa, sadece kaba işlemeleri yapabiliyorsa aslında çok pahalı bir tezgahdır.

buna karşı daha pahalı fakat hassasiyetini örneğin on veya onbeş yıl muhafaza eden, arıza sebebiyle durmayan, yedek parçası daima ve çabucak temin edilebilen bir tezgah çok iyi bir yatırımdır.


3. kullanma kolaylığı

aşina olmayan kişiler için işleme merkezi karmaşık ve işletilmesi zor bir tezgah olarak algılanabilir. aslında tezgahın karmaşık bir yapıya sahibolduğu doğrudur. farklı disiplinlerin meyvaları (mekanik, elektrik, elektronik, pnömatik, hidrolik elemanlar, bilgisayar donanımı ve nihayet yazılım) bir araya getirilerek belli bir harmoni içinde çalıştırılmaktadır. ancak görüntüdeki bu karmaşıklık tezgahın kullanılmasını zorlaştırmaz, aksine kolaylaştırır.

modern cnc tezgahları operatöre yol gösteren, programlama faaliyetlerini basite indirgeyen yazılımlarla techiz edilmişlerdir. burada amaçlanan az tecrübeli (dolayısıyla temini kolay ve ucuz) operatörlerin, kısa zamanda ve tezgahın durmasına gerek olmadan parça işleme programını yapması, ekranda simüle etmesi, uygun ise tezgaha ham parçayı yükleyerek işlemesidir.

bunu yapabilen programlar aslında fevkalade sofistike yazılımlar olup, tezgah bilgisayarında kullanılan çipler de bu yazılımlara uygun ve özel olarak üretilmiştir.

tezgahın programlamada kullanılan diyalog programlarından birisine ve ayrıca ekranda simulasyon kabiliyetine sahip olması şarttır.

tezgah üzerinde yapılan programların diskete alınarak saklanması için floppy disket sürücüsü ve ofis bilgisayarı bağlantısı için rs 232-c portu bulunması istenir.

tezgah bilgisayarı ofislerde kullanılan bilgisayarlara hiç benzemez. yağlı ve kirli ortamlar, su ve nem, sarsıntı ve titreşim, manyetik alan gibi dış etkenler tezgah bilgisayarını normal fonksiyonlarını icra etmekten alıkoymamalıdır.

birçok cnc tezgahının yakınında kaynak yapıldığında ve hatta cep telefonuyla konuşulduğunda tezgah bilgisayarı elektromanyetik alan (transient signal) sebebiyle yanlış komut vermekte ve tezgah kendiliğinden bindirmekte ve iş durmaktadır. hatta fırtınalı havalarda çakan şimşekler ve düşen yıldırımlar dahi tezgahın program dışı saçma sapan hareketler yapmasına yol açabilir. (bu konuda aktüel bir örnek cep telefonlarının şehirlerarası otobüslerin ve üst seviye otomobillerin abs fren devrelerinde ortaya çıkardığı bozulmalardır) işin kötüsü ne operatör ne de tezgahın sahibi tezgahın neden bindirdiğini çözemez. sonuç yüklü tamir bakım giderleri ve yedek parça masraflarının yanında işin uzunca bir süre durmasıdır.

bunun tek çaresi tezgah kumanda devrelerinde elektriksel, manyetik veya elektromanyetik alanların tesirini sıfırlayacak koruyucu tertibatların kullanılmış olmasıdır. bu tedbirlerin tezgah imalatçısı tarafından tasarlanması, alınması ve uygulanması arızaların pek çoğunun ortaya çıkmadan önlenmesini ve rantabl bir tezgah işletmesini sağlar. her birinin patenti alınmış olan bu tedbirler pek çoktur ve bir örnek olarak tezgah kumanda devrelerinde fiber optik kablolama kullanılması gösterilebilir. fiber optik sistem modüle edilmiş kızılötesi ışınla çalıştığından elektrik ve elektromanyetik alanlardan etkilenmez.


4. proses kontrolu ve izlenilebilirlik

modern endüstriyel yöntemler kalitenin üretim sırasında yaratılmasını emreder. kalite kontrolu mefhumu terkedilmiştir. yeni kural kalite güvencedir. cnc işleme merkezi tam bu kavramı sağlayacak özelliklere sahiptir. tezgah bilgisayarı programcının (veya cam yazılımının) girdiği data'yı işleyerek işparçasının teknik resimde gösterilen özelliklere uygun olmasını sağlar, kontrol eder, düzeltir. bu işlemleri ilk parçadan itibaren devamlı tekrarlar. kalite güvence için gereken girdileri hazırlar ve istenen bilgisayara gönderir.

bu anlatılandan çıkan sonuç, işleme merkezi denilen makinenin görevinin sadece işparçasını işlemek olmayıp onun kalite güvence mefhumuna uygun olmasının garanti altına alınmasıdır. işte bu nokta, cnc tezgahlarını diğer tezgahlardan ayıran ve üstün kılan özelliktir.

örneğin araçlarda kullanılan ve emniyet parçası olarak sınıflandırılan bazı parçaların üretim sırasında vaki işleme şartlarının kayıtlarının on yıl veya daha uzun süreyle muhafaza edilmesi kanun gereğidir. bu gereksinim cnc işleme merkezi kullanıldığında kendiliğinden karşılanır.


5. yapılan işlerin kontrolu (süperkontrol)

gerek tezgahın boşta geçen zamanları gerekse operatörün vardiya süresinde ne kadar zaman boyunca çalıştığı tezgah bilgisayarının hafızasına kaydedilir ve istendiğinde çağrılarak ekranda görülür veya printerde bastırılır. örneğin dün veya evvelki gün, tezgahın işmilinin kaç saat döndüğü, kaç adet parça işlediği, kaç dakika cereyan kesildiği, operatörün tezgahın başından kaç dakika ayrıldığı, tezgahın hammadde yokluğu sebebiyle kaç dakika atıl durduğu, kaç dakika takım ölçme ve ayarlanmasına sarfedildiği, kaç dakika bakım yapıldığı ve buna benzer bir çok bilgiyi tezgah bilgisayarından öğrenmek, diske kaydetmek veya rs232 den kabloyla ofis bilgisayarına taşımak mümkün ve fevkalade faydalıdır.

bilgiler yazılı olduğundan atölye sorumlusu, operatörün işe geç başlaması veya erken bırakması veyahut belirlenen performansı sağlamaması durumunda derhal gereken tedbirleri alacaktır.


6. tezgahın güvenirliği

işletmeci için bir siparişin zamanında yetişmesine bütün birimlerin çaba harcadığı bir sırada üretim tezgahının arızalanması kadar can sıkıcı bir olay yoktur. günümüzde tam zamanında üretim (just in time) ihtiyaçları sebebiyle tezgah güvenirliği önem sırasında yukarılara tırmanmıştır. eğer tezgahınız arızalı ise ve bir aydan bu yana parça bekliyorsa işinizi kaybetmeniz olasıdır. yedek parça stoklamak bir çözüm olabilir ama büyük mali kaynak gerektirir.

tezgah üreticileri hatasız tasarım ve kaliteli üretim ile yeterli derecede güvenli tezgah üretebilirler. buna geçmiş yılların tecrübelerini ve dünyanın çeşitli bölgelerinde çok farklı iş sahalarında çalışan müşterilerden toplanan bilgileri ekleyerek mükemmele yakın tezgahlar çıkarırlar.

patentlerle korunan innovasyonlar gelişmenin sürekliliğini sağlar. iyi incelenmiş müşteri talepleri teknolojik bilginin kaynağıdır. firma içi sürekli eğitimler bilgiyi tezgah üreticisine bağlayarak innovasyonları destekler.

bu sebeplerden dolayı işleme merkezi seçiminde üretici firmanın kimliği ve referansları fevkalade öne çıkar.

mecatronic kelimesi, mekanik ve elektronik aksamın birbiri için en uygun tarzda tasarlanmış ve yapılmış olmasını içerir. bazı tezgah imalatçıları motorları, enkoderleri, elektrik kumanda ve enerji panolarını piyasadan satın alarak kendi yaptıkları mekanik sistemlere ilave ederler. böyle tezgahlarda bir arıza ortaya çıktığında mekanik imalatçısı ile elektronik imalatçısı ve elektrikli aletlerin imalatçısı suçu birbirine atarlar, fakat bu arada tezgah sahibinin işi durur.

bu sebeple tezgah seçiminde mekanik aksamın, elektrikli aksamın, elektronik aksamın, bilgisayarın ve hatta bilgisayar yazılımının bir tek imalatçı tarafından birbiri için tasarlanmış ve üretilmiş olması, servisinin ve yedek parçaların tek elden temin edilebilmesi, tezgahın sahibi ve ondan para kazanan kimse için inanılmaz derecede önemlidir, ancak maalesef bu durum insanın başına gelmeden değeri anlaşılmaz.


7. geri ödeme süresi

bir cnc işleme merkezi müşterinin mali prensiplerine göre makul bir sürede kendini geri ödüyor ise satınalınır.

tezgahın takım değiştirme, program yazma ve değiştirme, ölçme gibi prodüktif olmayan zamanlarının minimumda kalması istenir, aksi takdirde geri ödeme süresi artar ve rantabilite azalır.

tezgah bilgisayarı ve bilgisayara yüklenmiş yazılım yukarıda anlatılan hususları hataya yol açmayacak tarzda gerçekleştirmelidir. ayrıca program yapımında operatöre yol göstermeli, birçok programları hazırda tutmalı ve operatöre sunmalıdır. bilgisayar tezgah operasyonlarını sürekli denetlemeli, istenmeyen durumlarda tezgahı durdurmalı ve bir uyarı alarmı ile nerede uygunsuzluk olduğunu operatöre bildirmelidir.

tezgahın arızasız çalışması geri ödeme süresini kısaltır.

kaliteli ve bakımlı bir tezgah iş değişikliği veya başka sebeple satıldığında yüksek bir fiata elden çıkarılabilir. oysa ki ucuz tezgahın ikinci el satış bedeli zarara yol açar.


8. eğitim, servis ve yedek parça temininde süreklilik

her tezgah hatalı program, yanlış takım seçimi, operatör hatası, dalgınlık, eksik eğitim ve benzeri sebepler dolayısıyla arıza yapabilir. önemli olan tezgahı en kısa zamanda standart çalışır konumuna geri getirmektir.

tezgah bilgisayarı çeşitli olumsuz durumları önceden önleyecek bazı özelliklere sahiptir. örneğin işmili azami devri 5000 devir/dakika ise programcı 6000 devirlik bir program hazırlasa tezgah buna itaat etmez ve alarm verir, niçin işlem yapmadığını da ekranda bildirir.

bütün bu durumlarda tezgah çalışmadığında işletmecinin yardımına koşacak tek kurtarıcı, o tezgahın mümessillik şirketinde bulunan servis mühendisidir.

servis 24 saat / 7 gün esası üzerine kurulmuş olmalı ve gerekli yedek parçayı ya kendi deposundan çıkarmalı ya da en kısa zamanda dış ülkeden getirmelidir.

en ucuz, en marifetli ve en kaliteli tezgahı almış olsak bile servisi yoksa veya müşteri memnuniyetini sağlayacak seviyeden uzak ise, o tezgah işletmesi pahalı bir tezgahdır.

satılan tezgahın müşterinin atölyesine kurulması, işletmeye alınması, operatörlere ve programcılara eğitim verilmesi, işparçası programının yapılarak parça işlenmesi ve kalite grubu tarafından kabul edilmesinin sağlanması, gerekli yedek parça stokunun yıllar boyunca temin edilmesi, olabilecek arızaların makul bir sürede onarılması, zaman içerisinde müşteri tarafından ihtiyaç duyulan teknik desteğin sağlanması, müşteri açısından olmazsa olmaz konulardır.


9. sonuç

cnc işleme merkezi yatırımı nispeten pahalı ve uzun soluklu bir yatırımdır. bu yatırım ancak akıl ve bilimin ışığında yapıldığında yatırımcıya ve ülkeye faydalı olabilir.

Mesaj Gönder
X
Firma Adı
(FirmaAdi)
Ürün Adı
(UrunAdi)
Mesaj
GönderKapat
Üye Girişi
X
Mail
Şifre

yukleniyor İŞLEM YAPILIYOR
yukleniyor İŞLEM YAPILIYOR